Για κατασκευαστές γραμματοσειρών

Η κατασκευή γραμματοσειράς για το Μελωδός είναι πολύ απλή, αφού οι χαρακτήρες οι οποίοι χρησιμοποιούνται είναι όλοι και όλοι 152. Έτσι η ολοκληρωτική κατασκευή μιας γραμματοσειράς της αρεσκείας σας από το σκανάρισμα ενός βιβλίου από όπου ξεσηκώνουμε τους χαρακτήρες μέχρι το τέλος μπορεί να διαρκέσει λιγότερο από τρεις ώρες. Αν φυσικά θέλετε να δημιουργήσετε μια εντελώς δική σας γραμματοσειρά τότε θα πρέπει πρώτα να σχεδιάσετε τους χαρακτήρες με ένα καλό πρόγραμμα γραφικών και μετά από εκεί να τους μεταφέρεται όπως περιγράφεται παρακάτω στην γραμματοσειρά.

Για να κατασκευασθεί μια γραμματοσειρά αρχικά χρειάζεται ένα πρόγραμμα που κατασκευάζει γραμματοσειρές και τέτοια υπάρχουν άφθονα και μπορείτε να κατεβάσετε κάποιο δωρεάν και να κάνετε την γραμματοσειρά σας. Εμείς χρησιμοποιήσαμε το Font Creator 4.1 από την www.high-logic.com.

Αφού λοιπόν κατεβάσετε και εγκαταστήσετε ένα τέτοιο πρόγραμμα, κάντε ένα αντίγραφο (επειδή θα αλλάξετε τους χαρακτήρες) μιας από τις έτοιμες γραμματοσειρές που παίρνετε μαζί με το Μελωδό και ανοίξτε το για επεξεργασία. Η εικόνα που θα εμφανισθεί μόλις ανοίξετε την γραμματοσειρά με το Font Creator θα είναι η παρακάτω

Ο κάθε χαρακτήρας για να καταλάβουνε τα windows από που αρχίζει και που τελειώνει έχει δυο κάθετες γραμμές (μαύρες με παύλες) μια στην αρχή και μια στο τέλος. Ουσιαστικά αυτές οι δυο κάθετοι προσδιορίζουνε τα πλάτος του χαρακτήρα πάνω στο κείμενο.

Άλλοι λοιπόν χαρακτήρες έχουν κάποια αυτές τις γραμμές στην αρχή και στο τέλος τους και άλλοι στο κέντρο τους .

Παρακάτω φαίνονται δυο χαρακτήρες Το ίσον και μια φθορά.

Θα παρατηρήσετε ότι στο ίσον όπως και σε όλους τους ποσοτικούς χαρακτήρες τα μαρτυρικά σημεία, τους μαρτυρικούς φθόγγους, τα μαρτυρικά σημεία ήχων , οι δυο κάθετες είναι στα δυο άκρα τους.

Ενώ στην φθορά όπως και σε όλους τους χαρακτήρες φθοράς, αλλοιώσεων, και τους εκφράσεως εκτός της βαρείας αυτές οι δυο κάθετες ταυτίζονται και βρίσκονται στο κέντρο του χαρακτήρα.

Στους υπόλοιπους λίγους είναι σε λίγο διαφορετικά σημεία πάντως κοντά στα άκρα όπως πχ στις χρονικές αγωγές.

Υπάρχει ένας πίνακας στο τέλος της σελίδας με όλους του χαρακτήρες και την θέση που παίρνουν μέσα στο κείμενο που θα σας είναι χρήσιμος.

Αυτό που πρέπει να κάνετε είναι όλο και όλο να αντικαταστήσετε τους υπάρχοντες χαρακτήρες με τους δικούς σας, προσέχοντας να τηρηθούνε προαιρετικά τα παρακάτω:

1) Από το μενού -> Format --> Settings του font Creator θα πάτε στην καρτέλα Header. Εκεί το Units per em = 2048;

2) στην καρτέλα Window πρέπει Win Ascend = 2880 και Win Descent = 1920.

Και υποχρεωτικά για να μην υπάρξουν προβλήματα κατά την σχεδίαση των χαρακτήρων το ότι ο λόγος Win Ascend / Win Descent = 1,5.

Φροντίστε επίσης να τηρήσετε το ύψος των χαρακτήρων. Υπάρχουν αυτοί που πατάνε στην νοητή γραμή που θα γράφονται, και που είναι οι περισσότεροι και λίγοι που γράφονται από κάτω όπως οι εκφράσεως ή στο μέσον όπως οι αλλοιώσεις.

Το οριζόντιο ύψος του χαρακτήρα φαίνεται σε σχέση με την οριζόντια κόκκινη γραμμή που βρίσκεται στο ύψος μηδέν.

Ξεκινήστε λοιπόν σαρώνοντας ένα βιβλίο με τα γράμματα της αρεσκείας σας και ακολουθήστε τα παρακάτω βήματα.

Α) Ανοίξτε την εικόνα που σαρώσατε για επεξεργασία με κάποιο πρόγραμμα επεξεργασίας εικόνας (όπως η ζωγραφική)

Β) Επιλέξτε το μέρος εκείνο της εικόνας που περιέχει τον χαρακτήρα που θέλετε να εισάγετε στην γραμματοσειρά και κάντε αντιγραφή την εικόνα στο πρόχειρο (copy). Για να μεταφερθεί ο χαρακτήρας άψογος θα πρέπει να είναι αρκετά μεγάλος, για παράδειγμα να πιάνει σε μήκος τουλάχιστον το μισό της οθόνης σας (όχι με ζούμ) και φυσικά για να γίνει αυτό θα πρέπει να σκανάρετε με μεγάλη ανάλυση.

Γ) Στο πρόγραμμα δημιουργίας γραμματοσειράς ανοίξτε το χαρακτήρα που θέλετε να αντικαταστήσετε

Δ) Χωρίς να σβήσετε τον παλιό χαρακτήρα κάντε επικόλληση (paste) την εικόνα του νέου χαρακτήρα που θα αντικαταστήσει τον παλιό.

E) Αφού εμφανισθεί ο νέος χαρακτήρας επιλέξτε τον και αλλάξτε το μέγεθός του ώστε να είναι το ίδιο με τον παλιό.

Z) Διαγράψτε τον παλιό χαρακτήρα που δεν χρειάζεται πλέον.

Η) Κλείστε τον τρέχοντα χαρακτήρα.

Επαναλάβετε από το βήμα Α ή Β για όλους τους χαρακτήρες.

Προτού τελειώσετε πρέπει να δώσετε όνομα στην γραμματοσειρά σας διότι αυτή την στιγμή έχει το όνομα της παλιάς που ανοίξατε και δεν αρκεί να αποθηκεύεται μόνο το αρχείο με διαφορετικό όνομα αλλά πρέπει να βαπτίσετε την γραμματοσειρά με το όνομα που θα βλέπετε όταν πάτε να την ανοίξετε. Αν λοιπόν δουλεύετε με το font Creator για την κατασκευή της γραμματοσειράς, πηγαίνετε στο μενού Format και πατήστε Naming. Στην φόρμα που άνοιξε πρέπει να διορθώσετε τα πεδία που περιγράφουν το όνομα της γραμματοσειράς και την οικογένεια της και είναι τα : include font family name, include font subfamily name και include full font name. Τα υπόλοιπα πεδία είναι προαιρετικά.

Η γραμματοσειρά σας είναι έτοιμη.

Αποθηκεύεστε την σε ένα φάκελο πρόχειρα.

Εγκατάσταση της γραμματοσειράς στο Μελωδός.

Ανοίξτε το Μελωδός.

Από το μενού Εργαλεία πατήστε Εγκατάσταση γραμματοσειράς.

Επιλέξτε την στον φάκελο που την έχετε και με το ΟΚ ή γραμματοσειρά σας εγκαταστάθηκε στο Μελωδός και είναι έτοιμη προς χρήση. Μπορείτε να την δείτε αν πατήσετε το εικονίδιο μουσικών γραμματοσειρών.

Μόλις την εγκαταστήσετε το Μελωδός θα δημιουργήσει αυτόματα ένα αρχείο αποκλίσεων για αυτή την γραμματοσειρά που θα την συνοδεύει εφόρου ζωής. Αυτό το αρχείο κρατάει τις θέσεις των χαρακτήρων μέσα στα συμπλέγματα και είτε το διαμορφώνεται σιγά -σιγά και με υπομονή διότι αυτές οι θέσεις είναι εκατοντάδες αν όχι χιλιάδες, ή αντιγράφεται τις αποκλίσεις μιας άλλης γραμματοσειράς στην δική σας που είναι και πιο εύκολο και κατόπιν κάνετε κάποιες μικρές μετατροπές αν κάπου δεν σας ικανοποιεί το αποτέλεσμα.

Καλή επιτυχία.

Πίνακας χρήσεων των χαρακτήρων που επαναλαμβάνονται για περισσότερες από μια φορές στην γραμματοσειρά

Χαρακτήρας	Αριθμός	που χρησιμοποιείται αυτός ο χαρακτήρας
πρώτο ίσο	D010	Παντού εκτός στις θέσεις που γράφεται το δεύτερο ίσο (επόμενο).
δεύτερο ίσο	D011	Μικρότερο.Επάνω στο ολίγον και οξεία όταν είναι με κεντήματα και πάνω στην πεταστή.
πρώτο ολίγον	D012	Κανονικό ολίγον. Παντού εκτός από εκεί που γράφονται τα άλλα δύο ολίγα.
δεύτερο ολίγον	D013	Είναι πιο μακρύ από το κανονικό ολίγον και το αντικαθιστά στα συμπλέγματα του ολίγον που έχουν χαρακτήρες καταβάσεως ή ίσον με κεντήματα ή τρεις υψηλές.
τρίτο ολίγον	D014	Το μικρότερο από τα τρία.Μόνο πάνω στην πεταστή.
πρώτη οξεία	D015	Παντού εκτός από εκεί που γράφεται η επόμενη οξεία.
δεύτερη οξεία	D016	Είναι πιο μακρύ από την προηγούμενη και την αντικαθιστά στα συμπλέγματα της οξείας που έχουν χαρακτήρες καταβάσεως ή ίσον με κεντήματα ή τρεις υψηλές.
πρώτη υψηλή	D01A	Όταν στα συμπλέγματα του ολίγον της οξείας και της πεταστής δεν έχει κέντημα ή κεντήματα απο κάτω.
δεύτερη υψηλή	D01B	Πιο κοντή. Στα συμπλέγματα του ολίγον της οξείας και της πεταστής που υπάρχει από κάτω της κέντημα ή κεντήματα
πρώτη απόστροφος	D01C	Σχεδόν μόνο όταν είναι μόνη της ή σε συνεχές ελαφρόν.
δεύτερη απόστροφος	D01D	Μικρότερη. Πάνω στα συμπλέγματα του ολίγον της οξείας και της πεταστής μαζί με ελαφρόν ή με την χαμηλή.
πρώτο ελαφρό	D01E	Παντού εκτός τα παρακάτω.
δεύτερο ελαφρό	D01F	Πιο μικρό. Όταν γράφετε πάνω στο ολίγον ή την οξεία με κεντήματα.
πρώτη χαμηλή	D024	Όταν είναι μόνη της ή με άλλες χαμηλές ή και με απόστροφο.
δεύτερη χαμηλή	D025	Πιο μικρή. Όταν γράφεται πάνω στο ολίγον ή την οξεία με κεντήματα. Πάνω στην πεταστή και πάνω στο ελαφρόν

πρώτο ομαλόν	D05B	Κάτω από χαρακτήρες ποσοτικούς.
δεύτερο ομαλόν	D05C	Ενδιάμεσα για να ενώνει χαρακτήρες ποσοτικούς.
πρώτο έτερον	D05E	Μικρότερο. Όταν είναι βραχείς οι δύο ποσοτικοί που ενώνει.
δεύτερο έτερον	D05F	Μεγαλύτερο. Όταν είναι πιο φαρδιές οι δύο ή και τρεις ποσότητες που ενώνει.

Πιο κάτω φαίνονται οι χαρακτήρες που δεν είναι σύμβολα βυζαντινής μουσικής αλλά παίζουν κάποιο άλλο ρόλο ελέγχου που περιγράφεται.

Πίνακας χαρακτήρων ελέγχου

Αριθμός χαρακτήρα	Σχέδιο	Που χρησιμοποιείται
D101 -D106		Μόνο σαν ενδείξεις.
D107 - D108		Σημεία παραπομπής με την ίδια ενέργεια όπως στην ευρωπαϊκή μουσική.
D109		Μελλοντική χρήση (για σύνδεση σε βιβλίο).
D10Α		Δείχνει ύπαρξη πολυμέσων (Βίντεο ή ήχου ή ταινίας Flash κλπ). Όταν τον επιλέξω με διπλό κλικ ανοίγει το πολυμέσο.
D10Β		Σημείο play. Όταν κάνω διπλό κλικ παίζει το μουσικό κείμενο από αυτό το σημείο και παρακάτω.
D10C		Μμελλοντική χρήση (σαν σημείο μεταφοράς από βιβλίο).
D10D		Σημείο αλλαγής ήχου. Δείχνει τέλος του τρέχοντος ήχου. Από εδώ και κάτω δεν ισχύει ο προηγούμενος ήχος και πρέπει να ορίσω νέο.
D10E		Σημείο εντολής MIDI. Όταν εισάγω εντολή MIDI εμφανίζεται αυτό το σημείο.
D10F		Είναι το κοίλο που μπαίνει κάτω από τα ισοκρατήματα (όταν το χρησιμοποιώ).
D110	\|\|	Ένδειξη επεξήγησης εντολής στο μουσικό κείμενο με γραμμή εμβέλειας.
D111		Παραπέμπει σε επεξήγηση ή βοηθητικό κείμενο

Επιστροφή